Legendy o św. Franciszku z Asyżu

 Święty Franciszek żył naprawdę – znamy jego daty, miejsca i dokumenty. A jednak wokół niego narosło wiele legend. Niektóre mają solidne podstawy historyczne, inne są pięknymi opowieściami, które oddają ducha jego życia. Franciszkanie i późniejsi hagiografowie (zwłaszcza Tomasz z Celano i św. Bonawentura) spisali je, żeby pokazać, kim był człowiek, który mówił do zwierząt i nazywał śmierć siostrą.

Oto najważniejsze i najbardziej znane legendy:

1. Kazanie do ptaków

Jedna z najpiękniejszych i najczęściej przedstawianych scen.

Pewnego dnia Franciszek szedł drogą w pobliżu Bevagna. Zobaczył wielkie stado ptaków różnego gatunku. Zamiast je spłoszyć, podszedł bliżej i zaczął do nich mówić:

„Bracia ptaki, powinniście bardzo chwalić waszego Stwórcę, bo dał wam pióra do okrycia, skrzydła do latania i wszystko, czego potrzebujecie, nie troszcząc się o nic”.

Ptaki nie odleciały. Słuchały w ciszy, a niektóre nawet usiadły mu na ramionach i głowie. Dopiero gdy skończył i pobłogosławił je znakiem krzyża, uniosły się w powietrze z wielkim śpiewem.

Ta legenda pokazuje, że dla Franciszka całe stworzenie było braćmi i siostrami, zdolnymi do chwalenia Boga.

2. Wilk z Gubbio

Najsłynniejsza legenda o „oswojeniu” dzikiej natury.

W okolicach Gubbio grasował ogromny, drapieżny wilk. Atakował ludzi i zwierzęta, miasto żyło w strachu. Franciszek postanowił się z nim spotkać. Wyszedł poza mury, a gdy wilk rzucił się na niego, uczynił znak krzyża i spokojnie powiedział:

„Bracie wilku, w imię Chrystusa rozkazuję ci, żebyś nikogo nie krzywdził”.

Wilk natychmiast się uspokoił, położył się u stóp świętego i podał mu łapę. Franciszek zawarł z nim umowę: mieszkańcy będą go karmić, a on przestanie atakować. Wilk żył potem w Gubbio jak domowe zwierzę, a gdy umarł, opłakiwało go całe miasto.

Historia ta jest symbolem pojednania i mocy łagodności nad przemocą.

3. Pierwsza szopka bożonarodzeniowa w Greccio (1223)

To legenda, która ma bardzo mocne podstawy historyczne.

Franciszek chciał przeżyć Boże Narodzenie jak najbardziej realnie. Poprosił przyjaciela o przygotowanie w jaskini w Greccio żłóbka z sianem, wołu i osła. W noc Bożego Narodzenia odprawił Mszę, a według przekazów sam żłóbek zaczął świecić, a dziecko Jezus ukazało się we śnie Franciszka.

Od tego wydarzenia wzięła początek tradycja budowania szopek bożonarodzeniowych w całym chrześcijańskim świecie.

4. Głos z krzyża w San Damiano

Młody Franciszek modlił się w zrujnowanym kościółku San Damiano. Nagle usłyszał głos dochodzący z krzyża:

„Franciszku, idź i odbuduj mój Kościół, bo się rozpada”.

Najpierw wziął te słowa dosłownie i zaczął naprawiać kaplice. Dopiero później zrozumiał, że chodzi o odnowę całego Kościoła. Ten moment uważa się za początek jego powołania.

5. Stygmaty na górze La Verna (1224)

Pod koniec życia Franciszek przebywał na odludnej górze La Verna. Podczas głębokiej modlitwy ujrzał serafina z sześcioma skrzydłami przybitego do krzyża. Po tej wizji na jego ciele pojawiły się rany Chrystusa – na dłoniach, stopach i boku.

Był pierwszym znanym świętym, u którego stwierdzono stygmaty. Rany bolały go do śmierci, a on ukrywał je z pokory.

6. Inne znane historie

• Pokusa i krzew cierniowy – gdy kusiły go myśli o powrocie do wygodnego życia, Franciszek rzucił się nago w krzew różany. Kolce zraniły go, a z krwi wyrosły białe i czerwone róże bez kolców (do dziś pokazują je w ogrodzie przy Porcjunkuli).
• Brat Ogień – gdy lekarze chcieli przyżegać mu skronie rozżarzonym żelazem, Franciszek zwrócił się do ognia jak do brata i prosił, by był dla niego łagodny. Ogień go nie spalił.
• Ryby i woda – wiele opowieści o tym, jak zwierzęta (ryby, jagnięta, jaskółki) słuchały go i okazywały mu przyjaźń.

Co z tych legend wynika?

Legendy o Franciszku nie służą temu, żeby robić z niego „świętego z bajki”. One pokazują jego radykalną miłość do stworzenia, pokorę i przekonanie, że Bóg działa także przez to, co małe i słabe. W czasach, gdy Kościół był bogaty i potężny, Franciszek swoim życiem (i legendami, które o nim powstały) przypominał o ubóstwie Ewangelii.

Dlatego do dziś opowiada się o wilku, ptakach i żłóbku – bo te historie wciąż potrafią poruszyć serce.